Η Ομάδα Αυτομόρφωσης

aytoparoysiasi

ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΥΤΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

THΣ ΟΜΑΔΑΣ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗΣ ΚΑΙ ΣΥΖΗΤΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

«Tα τελευταία χρόνια όλοι μας έχουμε, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, εμπλακεί σε ένα πλήθος δραστηριοτήτων που αμφισβητούν την ατομική, κρατική και δημοτική ιδιοκτησία, την εμπορευματική χρήση του κοινωνικά παραγόμενου πλούτου, τις κοινωνικές σχέσεις εκμετάλλευσης και κυριαρχίας. Θέλοντας να δώσουμε στον αγώνα μας ενάντια στον καπιταλισμό ένα θεωρητικό και ιστορικό βάθος, αποφασίσαμε να οργανώσουμε μια σειρά μαθημάτων αυτομόρφωσης με θέμα την ανάδυση, επέκταση και εδραίωση της καπιταλιστικής σχέσης και το διαρκή αγώνα εναντίον της. Tα μαθήματα θα βασιστούν στην ανάγνωση και κριτική συζήτηση ενός κλασσικού βιβλίου που έθεσε τις βάσεις της κριτικής της καπιταλιστικής οικονομίας: το Kεφάλαιο του Mαρξ. Oι συζητήσεις που θα διοργανώσουμε, είτε αφορούν τις περιφράξεις είτε την εργάσιμη μέρα είτε την έννοια της αξίας, δεν έχουν για μας ένα ακαδημαϊκό ενδιαφέρον αλλά αφορούν άμεσα τις περιφράξεις που γκρεμίζουμε, την εργάσιμη μέρα που εμείς οι ίδιοι υφιστάμεθα και την αλλοτριωμένη μορφή της καθημερινής μας ζωής.

Ξεκινώντας και τελειώνοντας με την ανάλυση της πρωταρχικής συσσώρευσης, θέλουμε να γίνει κατανοητό πως με την εκδίωξη των αγροτών από τη γη τους, τις περιφράξεις των κοινών γαιών, την απαλλοτρίωση των παραγωγών από τα μέσα παραγωγής και αναπαραγωγής της ζωής τους, την καταστροφή των προκαπιταλιστικών σχέσεων και πολιτισμών δημιουργείται η σύγχρονη εργατική τάξη που για να ζήσει αναγκάζεται να διαθέσει όχι μόνο την εργατική της δύναμη αλλά και τον ίδιο της το χρόνο στο κεφάλαιο. Στην πορεία θα καταστεί ευκολότερο να καταλάβουμε γιατί ο Mαρξ επεξεργάστηκε μια εργασιακή και χρηματική θεωρία της αξίας, γιατί έβαλε στο επίκεντρο της κριτικής του τη μορφή εμπόρευμα και γιατί, εν τέλει, η θεωρία του είναι μια θεωρία της αλλοτρίωσης, που μας μιλάει για το πως το δημιούργημα καταλήγει να επιβάλλεται πάνω στον ίδιο το δημιουργό του».

Έτσι ξεκινούσε, τον Ιανουάριο του 2011, το πρώτο δημόσιο κάλεσμα για τη συγκρότηση Ομάδας Αυτομόρφωσης και Συζήτησης του πρώτου τόμου του Κεφαλαίου στην κατάληψη Σκαραμαγκά.
Το κάλεσμα είχε τον τίτλο:

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΣΕ ΕΝΑΝ ΚΥΚΛΟ MAΘHMATΩN ΑΥΤOMOPΦΩΣHΣ ME ΘEMA THN ANAΔYΣH ΚΑΙ ΕΔΡΑΙΩΣΗ TOY KAΠITAΛIΣMOY, THΣ MIΣΘΩTHΣ EPΓAΣIAΣ, TOY EMΦYΛOY KATAMEPIΣMOY THΣ EPΓAΣIAΣ KAI THΣ ΣYΓXPONHΣ TEXNOΛOΓIAΣ

Η ιδέα αυτή γεννήθηκε από συντρόφισσες και συντρόφους που ήδη από την προηγούμενη δεκαετία (2000-2010) είχαμε συναντηθεί μέσα στους κοινωνικούς αγώνες ενάντια στο κεφάλαιο. Η καταγωγή μας είναι μία κοινή κινηματική καταγωγή, γι’ αυτό ο τόπος που είχαμε επιλέξει αρχικά να στεγάσουμε τα μαθήματα ήταν ένας χώρος που γεννήθηκε από την εξέγερση του Δεκέμβρη 2008 με σκοπό να αντιμετωπίσει τις ανάγκες μας μέσα και έξω από την καπιταλιστική σχέση και ενάντια σε αυτή. Λόγω της κρατικής καταστολής που υπέστη η Σκαραμαγκά, τα μαθήματα συνεχίστηκαν από το 2013 και μετά στο Κατειλημμένο Κοινωνικό Κέντρο ΒΟΞ, στο Αυτόνομο Στέκι και στη Βίλα Ζωγράφου.

Η ανάγκη για τη δημιουργία ενός κύκλου αυτομόρφωσης ξεκινάει από την πεποίθηση ότι για να αγωνιστείς ενάντια σ’ αυτόν τον κόσμο είναι αναγκαίο να συγκαλέσεις προλεταριακές συνελεύσεις που θα αποπειραθούν να τον κατανοήσουν. Και αντίστροφα, ότι η κατανόηση αυτού του κόσμου δεν είναι μία διαχωρισμένη θεωρητική δραστηριότητα, αλλά είναι εφικτή μόνο μέσω της πρακτικής δραστηριότητας για την αλλαγή του. Έχοντας όλοι μας ως ένα βαθμό εμπλακεί με τη θεωρία στα πλαίσια της κινηματικής δραστηριότητας ή και απλά για την προσωπική μας ευχαρίστηση, θελήσαμε να ξεπεράσουμε την απομόνωση του δωματίου ή της βιβλιοθήκης και να συναντηθούμε σε μία συλλογική διαδικασία συστηματικής μελέτης σε άμεση σύνδεση με τις συλλογικές διαδικασίες δράσης στις οποίες συμμετείχαμε. Το δημόσιο κάλεσμα της σύγκλισης των προλετάριων σε κοινές θεωρητικές ή πρακτικές δραστηριότητες αποτελεί άλλωστε την ίδια την ουσία της τάξης. «Η λέξη classe (τάξη)», έλεγε κάποτε ο Αγκάμπεν, «προέρχεται από την αποστολή: κλήσις στον Απόστολο Παύλο». Πράγματι, αυτοί είναι οι όροι που χρησιμοποιεί ο Μαρξ στο Κεφάλαιο, όταν λέει ότι η κριτική της πολιτικής οικονομίας «μπορεί να εκπροσωπήσει μόνο την τάξη, η ιστορική κλήση (Βeruf) της οποίας είναι η ανατροπή του κεφαλαιοκρατικού τρόπου παραγωγής και η οριστική κατάργηση των τάξεων – το προλεταριάτο». Το προλεταριάτο στον Μαρξ δεν ταυτίζεται, όπως πράγματι συνέβη μέσα στην ιστορία, με την εργατική τάξη. Η εργατική τάξη μέσα από τους ανεξάρτητους από τις άλλες κοινωνικές τάξεις αγώνες της μπορεί και πρέπει να μετατραπεί από τάξη καθεαυτό σε τάξη για τον εαυτό της, αλλά το προλεταριάτο δεν μπορεί ποτέ να αποκτήσει μια ιδιαίτερη, σταθερή και μόνιμη ταυτότητα σ’ αυτόν τον κόσμο. Το προλεταριάτο είναι η κριτική της μισθωτής εργασίας ή τίποτα. Η κλήση στην κριτική της ίδιας του της δραστηριότητας είναι μια υπεύθυνη επιλογή που δεν του επιβάλλεται από την Ιδέα ή την Ιστορία αλλά από την καθολικότητα των δεινών που υφίσταται.

Ενάντια σε διαχωρισμούς ειδικών και μη, επιλέξαμε μία διαδικασία αυτομόρφωσης που εστίασε και συνεχίζει να εστιάζει στην έμπρακτη συμμετοχή όσo γίνεται περισσότερων ατόμων. Σε αυτή τη συλλογική διαδικασία μελέτης, ο σκοπός είναι διπλός: η όσο το δυνατόν μεγαλύτερη συμμετοχή των ατόμων στις εισηγήσεις και τη μετέπειτα επεξεργασία τους και το βέλτιστο εφικτό επίπεδο εμβάθυνσης και κατανόησης των υπό μελέτη κειμένων. Ο σκοπός μας είναι να σταθούμε κριτικά απέναντι στη διαμορφωμένη από τις προηγούμενες γενιές επαναστατική θεωρία με σκοπό να την κάνουμε κτήμα μας και όχι να την απλουστεύσουμε για να είναι προσεγγίσιμη – σε ορισμένες μόνο περιπτώσεις έχουμε επιχειρήσει να απλοποιήσουμε τον τρόπο έκθεσης των εννοιών.

Ξεκινώντας από τους ίδιους τους αγώνες μας ενάντια στην κύρια σχέση που καταδυναστεύει τη ζωή μας – την καπιταλιστική σχέση, την υπαγωγή του συνόλου της κοινωνικής ζωής στην παραγωγή αξίας προς όφελος των αφεντικών– ήταν λογικό να στραφούμε στο Κεφάλαιο του Mαρξ ως αφετηριακό κείμενο κριτικής αυτής της σχέσης. Στην πορεία μάλιστα διαπιστώσαμε το αντίθετο από αυτό που ισχυρίζονται οι ακαδημαϊκές – επιστημονικές αναγνώσεις του Κεφαλαίου: καταλάβαμε ακόμα καλύτερα ότι αυτό το έργο είναι σε θέση να προσφέρει προοπτικές ανάλυσης, οι οποίες να διευκολύνουν την κατανόηση των σημερινών κοινωνικών συνθηκών και τον αγώνα ενάντιά τους, μόνο αν διαβαστεί από μια πολιτική, ταξική οπτική γωνία.

Αυτά τα πέντε χρόνια, ασχοληθήκαμε λοιπόν με τη μαρξική θεωρία της αξίας, εξετάσαμε τις μεθοδολογικές προϋποθέσεις της, είδαμε κάποιες από τις πιο χρήσιμες ερμηνείες της. Είδαμε τον κύκλο αναπαραγωγής του κεφαλαίου, την εργάσιμη μέρα και τον τρόπο απόσπασης υπεραξίας από αυτή, το ρόλο των μηχανών στην παραγωγή αξίας και υπεραξίας. Είδαμε την ιστορική αφετηρία της καταστατικής σχέσης που μέχρι σήμερα βιώνουμε, την πρωταρχική συσσώρευση και τις περιφράξεις και προσπαθήσαμε να εντοπίσουμε τις σημερινές εκφάνσεις τους. Είδαμε, εν τέλει, ότι η θεωρία της αξίας είναι μια θεωρία της αλλοτρίωσης και της πραγμοποίησης, που μας μιλάει, όπως είπαμε, για το πως το δημιούργημα καταλήγει να επιβάλλεται πάνω στον ίδιο το δημιουργό του. Μια θεωρία στη βάση της οποίας μπορούμε να κατανοήσουμε τις περιοδικές και αναπόφευκτες κρίσεις του συστήματος.

Σε αυτή τη διαδικασία είχαμε τον διπλό ρόλο του μελετητή ενός κειμένου αλλά και του υποκειμένου που μετέχει σε αυτό για το οποίο το κείμενο μιλάει. Του υποκειμένου που μέσω του μισθωτού ή άμισθου καταναγκασμού αναπαράγει την καπιταλιστική σχέση αλλά και του υποκειμένου που μέσω της κινηματικής δραστηριότητάς του δύναται να την καταστρέψει. Γι’ αυτό το λόγο ήταν, για παράδειγμα, ευκολότερο να καταλάβουμε την κύκληση του συνολικού-κοινωνικού κεφαλαίου μέσω της πολιτικής έννοιας των κύκλων αγώνα και το αντίστροφο.

Πολλές φορές η πρόταση συγκεκριμένων θεματικών ή μεμονωμένων εισηγήσεων (π.χ. για την κρίση ή τους κύκλους αγώνα) συνέπιπτε με τα πραγματικά, συγκυριακά πολιτικά ή θεωρητικά ενδιαφέροντα των ατόμων και των ομάδων που συμμετείχαν στα μαθήματα. Αυτή η σύμπτωση των ενδιαφερόντων φανερώνεται σε ορισμένες από τις εισηγήσεις και αποδείχτηκε ευεργετική για τη συλλογική δουλειά της Ομάδας Αυτομόρφωσης (Ο.Α.) από πολλές πλευρές.

Το πρόγραμμα των μαθημάτων αυτομόρφωσης καταρτιζόταν πάντα συλλογικά στην αρχή της κάθε «σχολικής» χρονιάς. Έτσι, η κάθε ξεχωριστή εισήγηση αποφασιζόταν συλλογικά και θεωρείτο ψηφίδα μιας θεματικής ενότητας που αποφασιζόταν, επίσης, συλλογικά. Ποιος αναλάμβανε την εισήγηση του κάθε μαθήματος καθοριζόταν στη βάση της ελεύθερης προσφοράς των μελών, ενώ ταυτόχρονα ενθαρρυνόταν η συνεργασία μεταξύ διαφορετικών εισηγητών. Τα μαθήματα οργανώθηκαν με έναν όσο το δυνατόν πιο συνεργατικό τρόπο, ώστε να αμφισβητηθεί έμπρακτα η μονόπλευρη σχέση διδάσκοντα-διδασκόμενου και να διερευνηθούν οι δυνατότητες και τα όρια της αυτομόρφωσης. Η βιβλιογραφία (κάθε εισήγηση είναι ταυτόχρονα σύνθεση πολλών πηγών/ερμηνειών και πρωτότυπο αποτέλεσμα) κυκλοφορούσε από χέρι σε χέρι ή μέσω της mailing list. Η τελευταία ενίοτε –λιγότερο συχνά από όσο θα θέλαμε, είναι η αλήθεια– αποτελούσε μέσο κοινής συζήτησης και προβληματισμού. Είτε μια συντρόφισσα ή ένας σύντροφος κατέθετε γραπτώς την εισήγησή της/του είτε όχι επέστρεφε σ’ αυτήν αργότερα για να τη διορθώσει ή να τη συμπληρώσει, προσπαθώντας σε ένα βαθμό να αποδώσει σε αυτή και την συζήτηση που ακολουθούσε μετά το πέρας κάθε εισήγησης/παρουσίασης. Υπό αυτή την έννοια όλες οι εισηγήσεις που αναρτώνται σ’ αυτήν την ιστοσελίδα δεν αποτελούν προϊόν ατομικής αλλά συλλογικής εργασίας.

Για τα μαθήματα χρησιμοποιήθηκαν οι δύο πρώτοι τόμοι του Kεφαλαίου· οι σχετικές παραδόσεις των καθηγητών Xάρρυ Kλήβερ, Nτέηβιντ Xάρβευ, Kρις Άρθουρ και Aναστάσιου Kαρδαμοστόλη· σύγχρονα κείμενα και άρθρα εφημερίδων, περιοδικών κλπ, που επικαιροποιούν την ανάλυση του Mαρξ ή την κριτικάρουν· τραγούδια, ποιήματα και αποσπάσματα μυθιστορημάτων που προέρχονται είτε από τη «λαϊκή» είτε από την «υψηλή» κουλτούρα· σλάιντς, φωτογραφίες και ταινίες. Τα μαθήματα ήταν ανοιχτά σε κάθε ενδιαφερόμενο.]

Πρώτος κύκλος μαθημάτων (Φλεβάρης 2011-Ιούνιος 2012)

Tα μαθήματα του πρώτου κύκλου πάνω στον πρώτο τόμο του Κεφαλαίου ολοκληρώθηκαν σε 48 ενότητες:

1. Η μέθοδος της πολιτικής οικονομίας και η μαρξική κριτική της: η κοινωνία και το άτομο
2. O Xέγκελ και η συστηματική διαλεκτική του Κεφαλαίου
3. Το ιστορικό υλικό. H μορφή εμπόρευμα ως μορφή επιβολής της εργασίας: πρωταρχική συσσώρευση και μέθοδοι αύξησης της παραγωγικότητας
4. Το κεφάλαιο ως ταξική πάλη και ως σχέση εξουσίας. Η ταξική συνείδηση, η συνδικαλιστική συνείδηση και οι διαστάσεις του ταξικού αγώνα Α
5. Αξία χρήσης και αξία. Η ουσία και το μέγεθος της αξίας
6. Ο διπλός χαρακτήρας της εργασίας που παρασταίνεται στα εμπορεύματα
7. Η μορφή της αξίας
8. Ο φετιχιστικός χαρακτήρας του εμπορεύματος και το θέαμα
9. Η διαδικασία της ανταλλαγής και η εμπορευματοποίηση της καθημερινής ζωής
10. Το χρήμα ως μέτρο των αξιών και ως μέσο κυκλοφορίας
11. Το χρήμα ως αυτοσκοπός: θησαυρισμός, πιστωτικό χρήμα, παγκόσμιο χρήμα
12. Ο γενικός τύπος του κεφαλαίου και οι αντιφάσεις του
13. Αγορά και πώληση της εργασιακής δύναμης
14. Φύλο και αναπαραγωγική εργασία
15. Η εργασιακή διαδικασία και η διαδικασία αξιοποίησης
16. Σταθερό και μεταβλητό κεφάλαιο
17. Το ποσοστό της υπεραξίας ή ο βαθμός εκμετάλλευσης
18. Η εργάσιμη μέρα Α: τα όρια της εργάσιμης μέρας και η βουλιμία για υπερεργασία
19. Η εργάσιμη μέρα Β: αγώνες για τη μείωση του εργάσιμου χρόνου
20. Το ποσοστό και η μάζα της υπεραξίας
21. Η έννοια της σχετικής υπεραξίας
22. Καπιταλιστική μορφή της συνεργασίας και συνεργατικές ουτοπίες
23. Ο καταμερισμός της εργασίας στη βιοτεχνία, την κοινωνία, την παγκόσμια αγορά
24. Οι μηχανές και η σύγχρονη βιομηχανία Α: η ανάπτυξη των μηχανών, η μεταβίβαση αξίας στο προϊόν και οι επιπτώσεις της εκμηχάνισης στους εργάτες
25. Οι μηχανές και η σύγχρονη βιομηχανία Β: το εργοστάσιο και η πάλη ανάμεσα στους εργάτες και τις μηχανές
26. Oι μηχανές και η σύγχρονη βιομηχανία Γ: οι επιπτώσεις της εκβιομηχάνισης στη χειροτεχνία, τη βιοτεχνία και το διεθνή καταμερισμό της εργασίας
27. Το εκπαιδευτικό σύστημα ως πειθάρχηση, ειδίκευση και κατανομή της κινητικής εργασιακής δύναμης
28. Ο μεταβολισμός φύσης και κοινωνίας: τεχνολογία και οικολογική κρίση
29. Ο συνδυασμός της απόλυτης και της σχετικής υπεραξίας.
30. Τυπική και πραγματική υπαγωγή της εργασίας στο κεφάλαιο
31. Η πραγματική υπαγωγή της κοινωνίας και της ζωής στο κεφάλαιο
32. Παραγωγική και μη παραγωγική εργασία Α
33. Μετασχηματισμός της αξίας της εργασιακής δύναμης σε μισθό
34. Το χρονομίσθιο και ο μισθός με το κομμάτι
35. Εθνικές διαφορές στους μισθούς, άνιση ανάπτυξη και γεωγραφία των ταξικών αγώνων
36. Απλή αναπαραγωγή και παραγωγική κατανάλωση
37. Ο μετασχηματισμός της υπεραξίας σε κεφάλαιο
38. Σύνθεση, τρόποι συσσώρευσης και συγκεντροποίηση του κεφαλαίου
39. Ο γενικός νόμος της καπιταλιστικής συσσώρευσης και ο σχετικός υπερπληθυσμός: ανεργία και εργασιακή εφεδρεία
40. Οι κρίσεις Α: η θεωρία του Μαρξ για τις κρίσεις μέχρι τα Grundrisse
41. Οι κρίσεις Β: η θεωρία για τις κρίσεις στο Κεφάλαιο και τις Θεωρίες για την Υπεραξία
42. Οι κρίσεις Γ: η παρούσα κρίση
43. Αστεοποίηση του κόσμου και χωρο-χρονική δυναμική του καπιταλισμού Α: παραγωγή του χώρου και γαιοπρόσοδος
44. Αστεοποίηση του κόσμου και χωρο-χρονική δυναμική του καπιταλισμού Β : άνιση ανάπτυξη, χωρο-χρονικοί διέξοδοι για το κεφάλαιο και κυριλοποίηση των πόλεων
45. Η πρωταρχική συσσώρευση: βία και κράτος
46. Αντίσταση στην προλεταριοποίηση, έγκλημα και φυλακή
47. Αποικιοκρατία και μετασχηματισμός των γυναικών σε νοικοκυρές
48. Η ιστορική τάση της καπιταλιστικής συσσώρευσης. Η άρνηση της άρνησης: ο κομμουνισμός ως ένας νέος συνεργατικός, φιλικός και ερωτικός κόσμος

Δεύτερος κύκλος μαθημάτων (Φλεβάρης 2013-Ιούνιος 2013)

Ο δεύτερος κύκλος μαθημάτων, από τον Φλεβάρη του 2013 έως τον Ιούνιο της ίδιας χρονιάς, περιέλαβε δέκα επαναληπτικά μαθήματα πάνω στον πρώτο τόμο του Κεφαλαίου και επτά νέα μαθήματα πάνω στην Ιστορία και Ταξική Συνείδηση του Λούκατς:

49. Η αλλοτριωμένη εργασία
50. Ο Λούκατς και το φαινόμενο της πραγμοποίησης
51. Η επέκταση της πραγμοποίησης στο σύνολο της κοινωνικής ζωής
52. Η πραγμοποίηση και οι αντινομίες της αστικής σκέψης Ι
53. Η πραγμοποίηση και οι αντινομίες της αστικής σκέψης ΙΙ
54. Η οπτική του προλεταριάτου. Ταξική συνείδηση, συνδικαλιστική συνείδηση, διαστάσεις του ταξικού αγώνα Β
55. Νομιμότητα και παρανομία. Πάνω στο ζήτημα της οργάνωσης

Τρίτος κύκλος μαθημάτων (Ιανουάριος 2014-Ιούνιος 2014)

Ο τρίτος κύκλος μαθημάτων με τον γενικό τίτλο:

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΣΕ ΕΝΑΝ ΚΥΚΛΟ MAΘHMATΩΝ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗΣ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ, ΤΟΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΤΙΚΟ ΧΡΟΝΟ, ΤΗΝ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΚΥΚΛΟΥΣ ΑΓΩΝΑ

προχώρησε τη διαδικασία αυτομόρφωσης με ένα πιο διευρυμένο πρόγραμμα. Στόχος μας ήταν να συνεχίσουμε με την κριτική ανάγνωση του δεύτερου τόμου του Κεφαλαίου, που αφορά την κυκλοφορία και αναπαραγωγή του συνολικού-κοινωνικού κεφαλαίου και τον καπιταλιστικό χρόνο. Παράλληλα με την κυκλοφορία του κεφαλαίου, μελετήσαμε την κυκλοφορία των αγώνων ενάντια στο κεφάλαιο τους δύο τελευταίους αιώνες.

Στην πρώτη φάση αυτού του κύκλου μαθημάτων συμπεριλήφθηκαν δύο εισαγωγικά μαθήματα που θα επέτρεπαν στους νέους συμμετέχοντες ν’ αποκτήσουν –έτσι ελπίζαμε– μια αίσθηση της συνέχειας που διακρίνει την προσπάθειά μας και στους παλιότερους να επανασυνδεθούν πιο ομαλά. Στην πραγματικότητα, η διαμόρφωση «μαθητών» δύο ταχυτήτων είχε ήδη ξεκινήσει, χωρίς να μπορούμε να κάνουμε και πολλά πράγματα επ’ αυτού.
Αυτός ο κύκλος μαθημάτων ολοκληρώθηκε σε 20 ενότητες:

56. Τα εμπορεύματα ως προϊόν του κεφαλαίου: η σύνοψη του πρώτου τόμου του Κεφαλαίου στο 6ο αδημοσίευτο κεφάλαιο
57. Η θέση του δεύτερου τόμου στο συνολικό σχέδιο του Κεφαλαίου
58. Οι μεταμορφώσεις του κεφαλαίου: το κύκλωμα του χρηματικού κεφαλαίου
59. Το κύκλωμα του παραγωγικού κεφαλαίου
60. Το κύκλωμα του εμπορευματικού κεφαλαίου
61. Το κύκλωμα της μισθωτής εργασίας
62. Κατανάλωση, «αληθινές» και «ψευδείς» ανάγκες
63. Ποιοι είναι οι εργάτες; Ποιές είναι οι εργάτριες;
64. Κινητικότητα της εργασιακής δύναμης, μετανάστευση και πολυεθνικός εργάτης
65. Κύκλοι ταξικών αγώνων και εργατικές φιγούρες
66. Κινήματα ανέργων
67. Πάνω στο ζήτημα της οργάνωσης και της κυκλοφορίας των αγώνων
68. Ρεπερτόρια και κύκλοι κοινωνικής διαμαρτυρίας
69. Είμαστε σήμερα μέσα σε ένα νέο κύκλο ταξικών αγώνων στην Ελλάδα;
70. Η συνολική διαδικασία κυκλοφορίας του κεφαλαίου
71. Χρόνος κυκλοφορίας Α
72. Χρόνος, εργασιακή πειθαρχία και βιομηχανικός καπιταλισμός
73. Θεωρία της αξίας και αφηρημένος χρόνος στο Κεφάλαιο [σε συνεργασία με τον Άντριου Κλάιμαν]
74. Τα έξοδα κυκλοφορίας. Ανάπτυξη των επικοινωνιών – μεταφορών
75. Παραγωγική και μη παραγωγική εργασία Β: είναι οι εργάτες του «τριτογενούς τομέα» παραγωγικοί εργάτες; [σε συνεργασία με τον Τζωρτζ Καφέντζις]

Τέταρτος κύκλος μαθημάτων (Νοέμβριος 2014-Ιούνιος 2015)

Ο τέταρτος κύκλος μαθημάτων αποτέλεσε στην πραγματικότητα τη δεύτερη και τελική φάση των μαθημάτων πάνω στο δεύτερο τόμο του Κεφαλαίου που εγκαινιάστηκε στον προηγούμενο κύκλο.

Ο κύκλος ολοκληρώθηκε σε πέντε επαναληπτικά μαθήματα και 22 νέες ενότητες:

76. Τα κυκλώματα του κεφαλαίου και το χεγκελιανό τους υπόβαθρο
77. Το κεφάλαιο ως αξία εν κινήσει. Χρόνος περιστροφής
78. Πάγιο και κυκλοφορούν κεφάλαιο. Ιδιομορφίες του πάγιου κεφαλαίου
79. Ο χωρο-χρόνος του κεφαλαίου
80. Συμπίεση του χωρο-χρόνου και έλεγχος της καθημερινής ζωής
81. Η περίοδος εργασίας
82. Ο χρόνος παραγωγής
83. Ο χρόνος κυκλοφορίας Β
84. Επίδραση του χρόνου περιστροφής στην αξιοποίηση του κεφαλαίου
85. Η κυκλοφορία της υπεραξίας
86. Εισαγωγή στο ζήτημα της αναπαραγωγής του συνολικού-κοινωνικού κεφαλαίου
87. Παλαιότερες περιγραφές του ζητήματος της αναπαραγωγής: Φυσιοκράτες, Άνταμ Σμιθ
88. Απλή αναπαραγωγή
89. Κεφάλαιο και εισόδημα. Μεταβλητό κεφάλαιο και μισθοί
90. Πάγιο κεφάλαιο και αναπαραγωγή
91. Διευρυμένη αναπαραγωγή
92. Νεότερες αναλύσεις της κοινωνικής αναπαραγωγής
93. Η κατανάλωση της εργατικής τάξης
94. Ο ρόλος του χρήματος και της πίστωσης στην κυκλοφορία του κεφαλαίου
95. Η μαρξιστική συζήτηση για τη σημασία των σχημάτων αναπαραγωγής
96. Ο δεύτερος τόμος του Κεφαλαίου και οι κρίσεις αναπαραγωγής της καπιταλιστικής σχέσης
97. Κομμουνισμός και σχεδιασμένη παραγωγή: Αυτοδιαχείριση ή κατάργηση της αξίας; «Κοινά» ή κομμουνισμός; [σε συνεργασία με τον Τζωρτζ Καφέντζις και τη Σύλβια Φεντερίτσι]

Πέμπτος κύκλος μαθημάτων (Δεκέμβριος 2016-Ιούνιος 2017)

Ο πέμπτος και πιο πρόσφατος κύκλος μαθημάτων με γενικό τίτλο:

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΣΕ ΕΝΑΝ ΚΥΚΛΟ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗΣ ΠΑΝΩ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΑΞΙΑΣ, ΤΟΝ ΦΕΤΙΧΙΣΜΟ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΤΙΣ ΜΟΡΦΕΣ ΤΗΣ ΣΥΝΟΛΙΚΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ – ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΑΞΙΚΗ ΠΑΛΗ, «ΤΗΝ ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΗ ΛΥΣΗ ΣΤΗΝ ΟΠΟΙΑ ΚΑΤΑΛΗΓΕΙ Η ΚΙΝΗΣΗ ΚΑΙ Η ΑΠΟΣΥΝΘΕΣΗ ΟΛΟΥ ΑΥΤΟΥ ΤΟΥ ΣΚΑΤΟΥ»

στον οποίο σήμερα καλούμε, θέλουμε να έχει αρχικά επαναληπτικό χαρακτήρα· θέλουμε να επανεξετάσουμε βασικές έννοιες των δύο πρώτων τόμων (αξία, τιμή, υπεραξία, κέρδος, παραγωγική διαδικασία, αναπαραγωγή, συνολικό-κοινωνικό κεφάλαιο κλπ.) χωρίς τη γνώση των οποίων είναι αδύνατη η κατανόηση του τρίτου τόμου, του κατά γενική ομολογία πιο δύσκολου και αμφιλεγόμενου από τους τρεις τόμους του Κεφαλαίου. Θέλουμε, επίσης, να ασχοληθούμε ξανά με τη μέθοδο που ακολουθεί ο Μαρξ, για να αποκαλύψει τις ανεστραμμένες μορφές εμφάνισης των κοινωνικών σχέσεων, όπως επίσης και με τη θέση του κάθε τόμου στο συνολικό σχέδιο του Κεφαλαίου, ως κριτική της πολιτικής οικονομίας και του σημερινού αλλοτριωμένου κόσμου. Αυτή η επανάληψη μάς φαίνεται επίσης απαραίτητη προκειμένου να υπάρξει μια πιο ισότιμη διαδικασία συμμετοχής των υποκειμένων με τα οποία θα συναντηθούμε για πρώτη φορά.

Τα μαθήματα, όπως πάντα, αναμένεται να οργανωθούν συνεργατικά, ώστε να αμφισβητηθεί έμπρακτα η μονόπλευρη σχέση διδάσκοντα-διδασκόμενου και να διερευνηθούν οι δυνατότητες και τα όρια της αυτομόρφωσης. Το έως τώρα διαμορφωμένο πρόγραμμα των επαναληπτικών μαθημάτων έχει ως εξής:

13/12/2016. Το αντικείμενο του Κεφαλαίου και η σημασία αυτού του βιβλίου για μας σήμερα
20/12/2016. Η θέση του πρώτου τόμου στο συνολικό σχέδιο του Κεφαλαίου
10/1/2017. Η θέση του δεύτερου τόμου στο συνολικό σχέδιο του Κεφαλαίου
Τετάρτη, 18/1/2017. Η θέση του τρίτου τόμου στο συνολικό σχέδιο του Κεφαλαίου
[σε συνεργασία με τον Μίχαελ Χάινριχ]
24/1/2017. Η συστηματική διαλεκτική μέθοδος του Κεφαλαίου
31/1/2017. Η ιστορική μέθοδος του Κεφαλαίου και η πρωταρχική συσσώρευση
07/2/2017. Ο διπλός χαρακτήρας της εργασίας που παρασταίνεται στα εμπορεύματα
14/2/2017. Ο φετιχισμός του εμπορεύματος
21/2/2017. Αξία, χρήμα, τιμή, κεφάλαιο
28/2/2017. Εργασιακή διαδικασία, διαδικασία αξιοποίησης, σταθερό και μεταβλητό κεφάλαιο
07/3/2017. Ποσοστό υπεραξίας, ποσοστό κέρδους
14/3/2017. Απόλυτη υπεραξία, εργάσιμη μέρα, μισθός
21/3/2017. Καπιταλιστικός αφηρημένος χρόνος
28/3/2017. Σχετική υπεραξία, συνεργασία, καταμερισμός της εργασίας
04/4/2017. Μηχανές και τεχνολογία
25/4/2017. Σύνθεση και συσσώρευση του κεφαλαίου
02/5/2017. Τα τρία κυκλώματα του κεφαλαίου
09/5/2017. Η περιστροφή του κεφαλαίου
16/5/2017. Η αναπαραγωγή και κυκλοφορία του συνολικού-κοινωνικού κεφαλαίου

Τα επαναληπτικά μαθήματα διεξάγονται κάθε Τρίτη στις 6:30μμ στο κατειλημμένο κυλικείο της Νομικής Σχολής Αθηνών. Με το πέρας αυτών των μαθημάτων και έχοντας ολοκληρώσει την ανάρτηση του μεγαλύτερου μέρους των 97 προηγούμενων εισηγήσεων θα προχωρήσουμε στην κριτική ανάγνωση και συζήτηση του τρίτου τόμου του Κεφαλαίου.

Ομάδα Αυτομόρφωσης και Συζήτησης του Κεφαλαίου
Ιανουάριος 2017

(Αντί επιλόγου):
Λίγα λόγια σχετικά με τις εισηγήσεις των προηγούμενων κύκλων αυτομόρφωσης
Στις αρχές του 2015 αποφασίστηκε συλλογικά ότι στο σύνολό τους οι εισηγήσεις μας –σε μεγάλο βαθμό ημιτελείς– θα αναρτώνταν σε ένα μπλογκ που αρχικά θα ήταν προσβάσιμο μόνο από τα μέλη της Ο.Α., ώστε να μπορούν όλοι να παρέμβουν στα κείμενα και να τα συνδιαμορφώσουν εκ νέου. Κατόπιν θα ετίθεντο αυτά στη διάθεση όλων εκείνων που θα ήθελαν να προσέλθουν στα μαθήματα, του πέμπτου κύκλου αυτή τη φορά, ώστε να ξεκινήσει έτσι μια διαδικασία που θα αναιρούσε την προηγούμενη, που είχε ως αποτέλεσμα τη διαμόρφωση «μαθητών» δύο ταχυτήτων. Όλα αυτά ξεκίνησαν αλλά έμειναν στη μέση το καλοκαίρι του 2015 λόγω της ενασχόλησης πολλών μελών με τα πιεστικά γεγονότα της πολιτικής συγκυρίας (νέο μνημόνιο, ασφαλιστικό κλπ.). Σήμερα, για να μην καθυστερήσει άλλο η διαδικασία της συνδιαμόρφωσης και της δημοσιοποίησης των εισηγήσεων, αποφασίσαμε να εντείνουμε τις προσπάθειές μας και να δώσουμε σταδιακά στο κοινό το μεγαλύτερο τουλάχιστον μέρος της δουλειάς που κάναμε όλα αυτά τα χρόνια.

Στη δημόσια τώρα πια ιστοσελίδα (βλ. https://daskapital.espivblogs.net/), ο σχολιασμός των εισηγήσεων θα είναι ενεργός μόνο για την περίπτωση που ο αναγνώστης και η αναγνώστρια ενδιαφέρονται να σχολιάσουν, να κριτικάρουν και να βελτιώσουν τον τρόπο που παρουσιάζουμε και επεκτείνουμε το επιστημονικό και πολιτικό περιεχόμενο του Κεφαλαίου.

Όλα τα παραθέματα από τους τρεις τόμους του Κεφαλαίου παραπέμπουν στην έκδοση της Σύγχρονης Εποχής. Καθώς όμως η επανεπιβεβαίωση της απόφασης για τη δημοσίευση των εισηγήσεών μας συνέπεσε χρονικά με τη δημοσίευση μιας νέας μετάφρασης του πρώτου τόμου του Κεφαλαίου, όλα τα παραθέματα από τον πρώτο τόμο αναπροσαρμόστηκαν και λαμβάνεται πλέον υπόψη όχι μόνο η μετάφραση Μαυρομμάτη της Σύγχρονης Εποχής αλλά και η μετάφραση Γκιούρα του ΚΨΜ – έστω κι αν συνεχίζουμε να παραπέμπουμε στις σελίδες της έκδοσης της Σύγχρονης Εποχής. Σε αρκετές περιπτώσεις έχει γίνει επίσης χρήση της αγγλικής μετάφρασης του πρώτου και του δεύτερου τόμου και αντιπαραβολή όλων αυτών των μεταφράσεων με το γερμανικό πρωτότυπο, γι’ αυτό –παρότι, προς διευκόλυνση του αναγνώστη, παραπέμπουμε πάντα στην έκδοση της Σύγχρονης Εποχής– οι δεδομένες ελληνικές μεταφράσεις ενδέχεται να παρατίθενται ελαφρά τροποποιημένες.

Τα κείμενα είναι ελεύθερα προς αναδημοσίευση. Μας ενδιαφέρει αυτοί που θα τα αναδημοσιεύσουν να μην τα παραποιήσουν ή χρησιμοποιήσουν για εμπορικούς λόγους και να αναφερθούν στις συνθήκες σύνταξής τους – η αναγνώριση των κόπων των άλλων είναι ένδειξη επαναστατικής αρετής και συντροφικότητας.

Καλή ανάγνωση!

 

keimeno-autoparousiasis-jan2017